Yıllardır internet hayatının değişmez parçası olan şifreler yerini parmak izi, yüz tanıma ve passkey teknolojisine bırakıyor. Dünya genelinde 5 milyar passkey aktif olarak kullanılırken, geleneksel parolaların geleceği tartışılmaya başlandı.
İnternette bir hesaba giriş yapmak için yıllardır aynı yöntemi kullanıyoruz: Kullanıcı adı, şifre ve çoğu zaman bir de doğrulama kodu…
Ancak teknoloji dünyasında bu alışkanlık yavaş yavaş değişiyor. Kullanıcıların uzun ve karmaşık parolaları hatırlamasını gerektirmeyen passkey teknolojisi, internet güvenliğinde yeni dönemin en önemli adımlarından biri hâline geliyor.
FIDO Alliance tarafından Mayıs 2026’da yayımlanan araştırmaya göre dünya genelinde yaklaşık 5 milyar passkey aktif olarak kullanılıyor. Araştırmaya katılan tüketicilerin yüzde 90’ı passkey teknolojisinden haberdar olduğunu, yüzde 75’i ise en az bir hesabında passkey etkinleştirdiğini belirtiyor. Kullanıcıların yüzde 49’u da passkey seçeneği bulunduğunda bunu düzenli olarak kullanıyor.
Passkey Nedir?
Passkey, geleneksel şifrenin yerine geçen, cihazın güvenlik sistemini kullanan yeni nesil bir kimlik doğrulama yöntemi.
Kullanıcı bir internet sitesine veya uygulamaya giriş yapmak istediğinde uzun bir parola yazmak yerine parmak izini, yüzünü, cihaz PIN’ini veya benzeri cihaz kilidi yöntemini kullanabiliyor.
FIDO Alliance’a göre passkey’ler, FIDO standartlarına dayanan kriptografik kimlik bilgilerinden oluşuyor ve kullanıcı hesabıyla ilişkilendiriliyor. Bu sistemde geleneksel anlamda bir şifrenin internet sitesine gönderilmesi gerekmiyor.
Kısacası kullanıcı için işlem basitleşirken, saldırganın ele geçirebileceği klasik bir parola da ortadan kalkıyor.
Parmak izi ve yüz tanıma dönemin merkezinde
Yeni sistemin en dikkat çekici taraflarından biri biyometrik doğrulama.
Telefonunuzu parmak izinizle veya yüzünüzle açıyorsanız aynı güvenlik yöntemini destekleyen hesaplarda giriş yapmak için de kullanabiliyorsunuz.
Burada önemli bir ayrıntı bulunuyor: Parmak iziniz veya yüzünüz doğrudan internet sitesine gönderilmiyor.
Biyometrik doğrulama çoğunlukla cihaz üzerinde gerçekleştiriliyor ve cihaz, hesabın giriş işlemini onaylıyor. Böylece kullanıcı açısından şifre yazma ihtiyacı ortadan kalkıyor.
Google da passkey’lerin kullanıcıların cihazlarının kilidini açmak için kullandıkları parmak izi veya yüz tanıma gibi yöntemlerle giriş yapmalarına olanak sağladığını belirtiyor.
Şifrelerin en büyük sorunu: İnsan faktörü
Geleneksel parolaların en büyük açmazlarından biri, sistemin güvenliğinin kullanıcı davranışına bağlı olması.
Aynı şifreyi farklı hesaplarda kullanmak, kolay tahmin edilebilen parolalar seçmek, şifreyi başka kişilerle paylaşmak veya sahte bir internet sitesine şifreyi girmek ciddi güvenlik riskleri oluşturuyor.
Üstelik siber saldırı yöntemleri de gelişiyor.
FIDO Alliance’ın 2026 araştırmasına göre tüketicilerin yüzde 33’ü son bir yıl içinde ya bir hesabının ele geçirildiğini ya da bir veri ihlali bildirimi aldığını söyledi.
Passkey sisteminin en önemli avantajlarından biri ise oltalama saldırılarına karşı dirençli olması.
Çünkü kullanıcıdan sahte bir internet sitesine şifre yazması istenmiyor.
Dünya şifresiz internete doğru ilerliyor
Bu dönüşüm yalnızca bireysel kullanıcılarla sınırlı değil.
FIDO Alliance’ın 2026 araştırmasına göre kuruluşların yüzde 68’i çalışan girişlerinde passkey kullanmaya başladı veya geçiş sürecini yürütüyor.
Araştırmaya katılan kuruluşların yüzde 82’si ise iş gücü için tamamen şifresiz kimlik doğrulamayı hedeflediğini belirtiyor. Bu kuruluşların yüzde 28’i büyük ölçüde şifresiz sisteme geçmiş durumda.
İngiltere Ulusal Siber Güvenlik Merkezi (NCSC) de Nisan 2026’da, bir hizmet passkey destekliyorsa kullanıcıların bu yöntemi tercih etmesini önermeye başlayacağını açıkladı. Passkey desteği bulunmayan hizmetlerde ise iki aşamalı doğrulamanın kullanılmasını tavsiye ediyor.
Peki şifreler tamamen ortadan kalkacak mı?
Henüz değil.
İnternette hâlâ milyarlarca hesap geleneksel parola sistemleriyle korunuyor. Ayrıca her internet sitesi veya uygulama passkey desteği sunmuyor.
Bu nedenle yakın gelecekte şifrelerin bir anda ortadan kalkması yerine iki sistemin bir süre birlikte kullanılması bekleniyor.
Ancak teknoloji şirketlerinin yöneldiği istikamet oldukça net: Daha az parola, daha fazla biyometrik doğrulama ve cihaz tabanlı güvenlik.
Kullanıcı için ne değişecek?
Geleceğin internet kullanıcısı için senaryo oldukça basit olabilir.
Bir siteye girilecek.
“Şifreniz nedir?” sorusu yerine telefon veya bilgisayar, kullanıcının kimliğini doğrulamasını isteyecek.
Parmak izi okutulacak ya da yüz tanınacak.
Ve işlem tamamlanacak.
Kullanıcının onlarca farklı hesabın şifresini hatırlamasına gerek kalmayacak.
Bu nedenle passkey teknolojisi yalnızca yeni bir güvenlik sistemi değil, internet kullanım alışkanlıklarını değiştirebilecek bir dönüşüm olarak görülüyor.
Şifrelerin sonu gerçekten geliyor mu?
Henüz değil. Ancak internet dünyası şifresiz geleceğin provasını çoktan yapmaya başladı.
Dünya genelinde milyarlarca passkey’in kullanıma girmesi, büyük teknoloji şirketlerinin sistemi desteklemesi ve kuruluşların şifresiz kimlik doğrulamaya yönelmesi, geleneksel parolaların internet tarihindeki en uzun dönemlerinden birinin yavaş yavaş sona yaklaşabileceğine işaret ediyor.
Belki de birkaç yıl sonra “Şifren ne?” sorusu, teknoloji dünyasının eski alışkanlıklarından biri olarak hatırlanacak.
Haber: Mustafa Camuzcu
